Parkinson xəstəliyi: əlamətləri və müalicə yanaşması

Parkinson beynin müəyyən sahəsində dopamin istehsal edən hüceyrələrin zədələnməsi nəticəsində yaranan xroniki, irəliləyən neyrodegenerativ xəstəlikdir. Daha çox 60 yaşdan sonra müşahidə edilir, ailəsində bu xəstəlik olanlarda isə daha gənc yaşda başlaya bilər. Parkinson yalnız əl əsməsindən ibarət deyil və erkən diaqnoz həyat keyfiyyətini qorumaq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Parkinsonun əlamətləri hansılardır?

Hərəkət əlamətləri (motor simptomlar):

• İstirahət halında əsmə (tremor)
• Hərəkətlərin yavaşlaması (bradikineziya)
• Əzələlərdə gərginlik və sərtlik (rigidlik)
• Müvazinət və duruş pozuntuları

Qeyri-hərəkət əlamətləri (qeyri-motor simptomlar):

• İybilmə qabiliyyətinin itməsi və ya azalması
• Yuxu pozuntuları və dərin yuxuda hərəkətlilik
• Xroniki qəbizlik
• Əhval-ruhiyyə dəyişiklikləri, təşviş və depressiya
• Səs tonunun zəifləməsi və mimikaların azalması

Hərəkət çətinliyi niyə “radikülit” sayılmamalıdır?

Yaşlılarda və orta yaşdan yuxarı şəxslərdə hərəkət çətinlikləri çox vaxt bel problemləri və ya radikülitlə əlaqələndirilir, amma əsl səbəb Parkinson xəstəliyi ola bilər. Bu əlamətlərə xüsusi diqqət yetirin:

• Yerimə çətinliyi və donmalar: ayaqların yerə “yapışması”, addımların qısalması.
• Oturub-durmaqda çətinlik: səhərlər yataqdan qalxarkən və ya kreslodan durarkən yaranan sərtlik.
• Balans itkisi və yıxılmalar: ani tarazlıq pozulmaları.

Hər bel ağrısını və hərəkət məhdudiyyətini sadəcə duzlaşma və ya radikülit kimi qəbul etməyin.

Parkinson necə müalicə olunur?

Parkinson tamamilə aradan qaldırılmasa da, müasir nevroloji dərman müalicəsi, reabilitasiya və lazımi hallarda cərrahi müdaxilə (dərin beyin stimulyasiyası, DBS) ilə simptomları idarə etmək və xəstənin müstəqil həyatını daha uzun müddət qorumaq mümkündür. Sizdə və ya yaxınlarınızda bu əlamətlərdən bir neçəsi müşahidə olunursa, nevroloq müayinəsini təxirə salmayın.